Universiteit Wageningen: ook mantelzorgers gebaat bij Compaan

Hoe ondersteunen we mantelzorgers die zich inzetten voor het welzijn van ouderen en welke rol kan technologie daarin spelen? Het is een vraag die vaak wordt gesteld naar aanleiding van de veranderingen in de (ouderen) zorg. In het thesis onderzoek van J. Schuiteman voor de master Applied Communication Sciences aan de Universiteit van Wageningen waren deze twee vragen samen de kern.

Overbelaste mantelzorgers

Steeds meer ligt de focus op het thuis oud worden met hulp uit iemands eigen omgeving. Dat het verlenen van mantelzorg niet altijd eenvoudig is, blijkt uit de cijfers van Mezzo. Van de ruim 4 miljoen mantelzorgers in Nederland, voelt 1 op de 10 zich zwaarbelast.

De vraag hoe we mantelzorgers kunnen ondersteunen gaat samen op met de vraag hoe technologie kan worden ingezet om zorg te optimaliseren. Ook in de ouderenzorg komt er steeds meer aandacht voor het gebruik van technologie als aanvulling op de menselijke zorg. Het onderzoek naar of en hoe technologie mantelzorgers kan ondersteunen, richtte zich specifiek op de Compaan. Voor het onderzoek zijn 16 mantelzorgers uitgebreid geïnterviewd over hun situatie en het gebruik van de Compaan.

De Compaan

De Compaan is een tablet speciaal ontwikkeld om te voorzien in de behoeftes van ouderen en hun omgeving. Oudere gebruikers kunnen bijvoorbeeld eenvoudig internetten, mailen, skypen en foto’s ontvangen.

Voor mantelzorgers biedt de Compaan mogelijkheden om te communiceren met de oudere en om specifieke zorg gerelateerde functies (bijv. medicatie herinnering, goedemorgen melding) en organisatie gerelateerde functies (bijv. gedeelde agenda en contact via het familieportaal) te gebruiken. Het familieportaal is een uniek element van de Compaan dat bestaat uit een online omgeving waar familieleden die aangesloten zijn op de Compaan, berichten, foto’s, video’s kunnen sturen en onderling contact kunnen hebben. Daarnaast kunnen zij ook ‘problemen’ met de tablet op afstand oplossen (bijv. opnieuw opstarten) en zien wat de oudere doet op de Compaan.

Dé mantelzorger bestaat niet

Een belangrijk nieuw inzicht verkregen door het onderzoek was dat mantelzorgers niet moeten worden gezien als homogene groep. Tijdens de gesprekken werd duidelijk dat er grote verschillen zijn in de situaties waarin zorg wordt verleend. Daarnaast bleken de behoeftes van elke individuele mantelzorger te verschillen en bleken zorgsituatie en behoeftes ook nog eens aan verandering onderhevig zijn. Daarom is er geen fixatiepunt waarop de ondersteuning één op één kan worden afgestemd.

Concluderend: de ondersteuning voor mantelzorgers zou ideaal gezien flexibel zijn en aangepast moeten kunnen worden aan de veranderende behoeftes.

Eén technologische oplossing, en toch op maat?

Flexibiliteit en aanpassingsvermogen zouden dus belangrijke uitgangspunten moeten zijn in het inrichten van de ondersteuning voor mantelzorgers. Door het gebruik van technologie kan een basisstructuur worden gemaakt, die cliënten en hun mantelzorgers zelf op maat kunnen inzetten.

Uit het onderzoek naar de Compaan bleek dat de mantelzorgers en hun omgeving in staat waren om de tool te gebruiken op een waardevolle manier binnen ieders unieke ‘systeem’. De manier waarop de Compaan werd gebruikt verschilde echter substantieel. Op basis van de gesprekken werden al zeven verschillende manieren gevonden waarop de Compaan werd ingezet. De Compaan bood daarmee een effectieve basisstructuur voor gebruik, maar tegelijkertijd ook genoeg ruimte voor aanpassing aan specifieke behoeftes. De kracht zit dus in het aanpassen van de ondersteuning door de degene die de ondersteuning zelf nodig heeft!

Ja, dat kan!

Het gebruik van technologie kan op belangrijke onderdelen ondersteuning bieden. Zo liet het onderzoek zien dat het gebruik van de Compaan kan leiden tot gevoelens van rust en controle, verbeterde communicatie, gemakkelijkere organisatie van zorg en gevoelens van blijdschap en tevredenheid voor mantelzorgers. Het gebruik van technologie kan mantelzorgers dus helpen als het gaat om communicatie, organisatie, informeren, geruststellen en samenwerken.

Uit andere onderzoeken blijkt dat het vaak juist deze gebieden zijn die mantelzorgers frustratie en belasting geven. Daarnaast biedt het gebruik van dit soort technologie ook de mogelijkheid om geïntegreerd samen te werken. Uiteindelijk is het technisch mogelijk om zowel de oudere zelf, als het sociale netwerk, professionele zorgverleners en de gemeente aan elkaar te koppelen. Hoewel dit nu nog in de kinderschoenen staat, kan dit potentieel toegroeien naar een integrale support tool voor inwoners. Terugkomend op de vraag in de titel ‘kan technologie ons helpen?’: ja dat kan!

Jouw gemeente en de Compaan?

De gemeenten Rheden, Uden, Haarlem, Dordrecht en Alkmaar hebben de Compaan al omarmd als digitaal hulpmiddel voor hun oudere bewoners en hun directe omgeving.

De Compaan is nog op zoek naar gemeenten die nog geen klant zijn en ook graag willen deelnemen. Nieuwsgierig geworden? Neem dan contact op met oprichter Joost Hermanns van de Compaan op 088-1450100. Of lees nog eens de uitgebreide versie van het onderzoek.